Vlag van de Dag 3

Joep Leerssen

Vlag van de Dag: nr 3 (28 mei 2021)

Een vlag uit het klimaat van de internationale "folk revival" van de jaren-1970.
[lees meer onder de foto...]

Ook bij de Limburgse dorpsjeugd van de babyboom-generatie kwam het tot een heropleving van oude tradities. De Jonkheid van St. Geertruid liet een vaandel ontwerpen door de Banholtse kunstenaar Sjef Hutschemakers, die een kenmerkende neo-expressionistische stijl hanteerde met rustieke en spirituele thema’s – Hutschemakers platteland is meer «ora et labora» dan bier en Breughel. De textielkunstenares Janneke Lahey vervaardigde het vaandel, als prominent vertegenwoordigster van een kunstvorm die toen eveneens een wederopbloei doormaakte. Het vaandel is daarmee sterk representatief voor het culturele klimaat van die periode. De opwaarts strevende figuren rappelleren voor een deel de cramignon-reidans, die in St. Geertruid in die jaren werd opgewekt uit een kwijnend bestaan. Dat de figuren vrouwelijk zijn is opmerkelijk voor een Jonkheidsvaandel! (JL)

Latest Blog Posts

Vlag van de Dag 6

Joep Leerssen

Een vroeg vaandel, midden 19e eeuw, met kenmerkende eigenschappen voor die periode. De adellijke tradities die het Limburgse platteland beheersten stralen er vanaf: de geaccolleerde wapenschilden van de beschermheer en -vrouwe domineren.
Lees meer onder de foto...

De woelige jaren 1830-1848 waren voorbij, Limburg had zijn status aparte als Nederlands hertogdom en lidstaat van de Duitse Bond, verenigd ook in het in 1853 heropgerichte Bisdom Roermond.
In deze jaren kwam cultureel verenigingsleven op het platteland aarzelend van de grond, mede dankzij de Cecilia-beweging in de RK Kerk, die de stichting van parochie-zangkoren stimuleerde, wat dan weer een impuls gaf aan het algemenere muziekleven op parochie-niveau. Met name waar naast de dorpspastoor ook een kasteelheer over het wel en wee van de gemeenschap waakte zien we vaandels uit deze jaren (bijv. ook in Schaesberg en Stein).
Over de heraldiek was nagedacht. De wapenschilden van twee echtgenoten zijn als huwelijksverbinding "geaccolleerd", onder een gemeenschappelijke kroon geplaatst. Ze zijn ovaal van vorm, wat er op zou kunnen wijzen dat degene die het wapen voert (en de vlag heeft geschonken) de vrouw is. Uit de kroon rijst de tweekoppige rijksadelaar op van het oude keizerrijk, als teken van de hoge adellijke status van de familie Van Hoensbroeck. De beide wapenschilden zijn die van Franz Egon von und zu Hoensbroeck en zijn echtgenote Mathilde Franziska von Loë. Normaal gesproken klimt de Hoensbroekse leeuw de andere kant op, maar in een alliantiewapen zou het onhoffelijk zijn om het wapenschild van de echtgenote (de geweerhaakte kram van de Loë’s) de rug toe te keren...
Het vrouwelijke Loë-wapen was zowel dat van Franz Egons echtgenote als van zijn moeder (Alexandrine de Loë, de tante van zijn vrouw). Een andere Loë-verwant, neef Otto Napoleon de Loë (Mheer), schonk in hetzelfde jaar een vaandel aan de harmonie aldaar. Een klein wereldje, de Limburgse adel van die tijd.(JL)

Continue reading

Vlag van de Dag 5

Joep Leerssen

Aan de aanschaf van een vlag of vaandel gaat heel wat vooraf. Dat  proces is voor deze vlag uit 1928 goed gedocumenteerd, met geaquarelleerde ontwerpen en briefwisseling.
Lees meer onder de foto...

De ontwerper was J.L. van Noorden, eigenaar van een hoeden- en pettenzaak in de Munstraat die in zich ook was gaan toeleggen op uniformen en vaandels. Van Noorden was tevens voorzitter van de Maastrichtse vereniging voor middenstanders. Zijn talent als grafisch vormgever is evident en heeft geleid tot dit schitterend zijden exemplaar in incrustatietechniek (doekdelen in verschillende kleuren als een legpuzzel aan elkaar geborduurd). Het is overigens niet bekend door welk atelier de vlag is uitgevoerd.
In de map met ontwerpen zien we dat aan het uiteindelijke ontwerp diverse pogingen voorafgingen. Aanvankelijk stonden logo en motto van de Middenstandsvereniging centraal. Gaandeweg wordt het kleurenpalet rijker . Ook komen er meer symbolische en allegorische elementen bij: de hoed en staf van de Romeinse handelsgod Mercurius, de Nederlandse en Maastrichtse wapenschilden, een rood-wit-blauwe steunband, een lauwerkrans in natuurlijke kleuren, en een rood-wit zigzagpatroon (denkelijk de Maas in de Maastrichtse stadskleuren). Dat alles in een lila veld, voor een zon in de pauselijke kleuren.
Voor de uitvoering werd gekozen voor zijde, en dan ook nog eens van goede kwaliteit. Van Noorden liet zijdestalen komen van een leverancier in Krefeld, Conrad Bister. Hij wist daar denkelijk als hoedenmaker de weg: Het Museum Amsterdam bewaart een hoge hoed uit zijn winkel, met zijde gevoerd. Krefeld had in de 19e eeuw een bloeiende industrie op dat gebied, ontstaan in het kielzog van de neogotiek. Door de bouw van nieuwe kerken in deze stijl was ook de vraag naar restyling van de Paramentiek (liturgisch doekwerk en gewaden) enorm toegenomen. (DL)

Continue reading

Vlag van de Dag 4

Joep Leerssen

Vlag van de Dag: nr 4 (4 juni 2021)

Met zijn pastelkleuren is dit vaandel een voorbeeld van de late Belle Époque, die in de Grote Oorlog van 1914-1918 zo bruut aan haar eind zou komen.
[lees meer onder de foto...]

Het Limburgse verenigingsleven bloeit, ook de wat "modernere" vormen van vrijetijdsbesteding. Sport was in opkomst: de eerste Olympische Spelen waren in Athene in 1892 gehouden. De vereniging is RK, dat wel: de letters staan onopvallend maar onmiskenbaar in de bovenhoeken. De fraai gecoiffeerde ranke jongeman, afgebeeld in elegant gymnastiektenue en zwierige houding, is met zijn verfijnd snorretje een aankomende dandy. Hij heeft de plaats van de Maastrichtse stadsengel ingenomen als schildhouder van het stadswapen; de Ster op een rood (in dit geval eerder roze) veld. Maar onder de precieuze stijl schuurt het vaandel: de Nieuwenhof was in deze jaren een weeshuis, “R.K. Gesticht De Nieuwenhof v/h R.K. Armenhuis”. (JL)

Continue reading